Strata ukochanego zwierzęcia to doświadczenie wywołujące trudne emocje niezależnie od pory roku. Przeżywanie żałoby w okresie świątecznym może okazać się jednak o wiele dotkliwsze – w czasie, w którym wszystko zwalnia, towarzyszące stracie emocje mogą stać się nie do zniesienia. Odczuwanie samotności i smutku może wydawać się nieadekwatne dla okresu, który uznawany jest za radosny. Z okazji nadchodzących świąt w Akademii Esthima dzielimy się z Wami wskazówkami, jak przetrwać ten czas trwając w żałobie po zwierzęciu.
Święta bez pupila
Okres świąteczny sprzyja przerwie od codziennego pędu i nadmiernej ilości zadań, pozwalających oddalić trudne emocje związane ze stratą. Mierzenie się z nimi w tym czasie może okazać się przytłaczające. Wspomnienia chwil przeżywanych z pupilem mogą dotyczyć poprzednich świąt, co może spotęgować poczucie osamotnienia.
Presja społeczna i wszechobecny przekaz kulturowy związany z postrzeganiem świąt jako czasu pełnego radości oraz bliskości mogą sprawiać, że odbieramy sobie prawo do odczuwania smutku i wyczerpania związanego z żałobą. Nie pomagają w tym media społecznościowe ani tematyczne filmy, na które możemy się natknąć. W tym czasie warto jednak pamiętać, że nie jesteśmy z naszą żałobą sami – nawet jeśli w najbliższym gronie nikt nie przeżywa jej równolegle, inni opiekunowie zwierząt także się z nią mierzą.
Samotność w czasie świąt
Okres świąt Bożego Narodzenia nie dla wszystkich tożsamy jest z wielką radością – w takich przypadkach obecność ukochanego zwierzęcia może być ogromnym wsparciem w przetrwaniu tego czasu, a jego strata zniechęcać do spotkań z bliskimi i skłaniać do izolacji. Cierpienie w samotności może stać się jednak bardziej obciążające. Zamiast unikać kontaktu z innymi, warto odezwać się do kogoś, kogo obdarzamy zaufaniem – członka rodziny lub przyjaciela, który zdaje sobie sprawę z tego, jak ważny był dla nas nasz zwierzak. Dając znać, że święta bez pupila są dla nas szczególnie trudne, możemy poprosić o chwilę rozmowy, krótkie spotkanie lub wymienić z nim kilka wiadomości.
Nie musimy opowiadać o wszystkich szczegółach, czasem wystarczy powiedzieć: „Chciałabym się z Tobą spotkać, ale mam siłę jedynie na krótkie odwiedziny” czy „Ten rok jest dla mnie trudny, bo straciłam Reksa, przez co mogę być mniej rozmowna i potrzebować chwili na osobności”. Świadomość, że mamy wokół osoby gotowe nas wesprzeć, może złagodzić poczucie osamotnienia.
Planowanie świąt
Psycholożka i ekspertka Akademii Esthima, Anna Sawicka, tłumaczy, że przed świętami warto przeanalizować to, jak chcielibyśmy je przeżyć, jak powinny wyglądać i z jakimi osobami mamy ochotę je spędzić. „Każdy z nas ma inne wyobrażenia dotyczące spotkania świątecznego. Jeśli zrobimy taką analizę i zdecydujemy co chcemy, porozmawiajmy szczerze z osobami, z którymi mielibyśmy spędzić te święta. Powiedzmy o swoich przemyśleniach, uczuciach wątpliwościach, zaznaczmy, jakie to dla nas trudne i dajmy im możliwość wyboru, czy chcą nas wspierać, czy jednak ten czas spędzimy osobno. Jeśli jest to dla nas zbyt trudne, poprośmy o pomoc kogoś w przeprowadzeniu tych rozmów – kogoś, kto nas szczerze wspiera” – radzi.
Uważność na swoje potrzeby
Przebieg żałoby po stracie pupila może być indywidualny i wiązać się z odczuwaniem napięcia, zamykaniem się w sobie, płaczem czy problemami ze snem. To przeżywanie trudnych emocji, mogące rozciągać się w czasie i składać z szerokiej gamy myśli, uczuć, zachowań i wrażeń fizycznych.
Warto obserwować swoje samopoczucie i zauważać zmęczenie, ból głowy, zmiany apetytu czy trudności z koncentracją. Dobrze jest zadbać w tym czasie o regularne posiłki, nawadnianie, aktywność fizyczną (nawet krótkie spacery czy rozciąganie), a także dać sobie przestrzeń na wyrażanie emocji, objawiające się płaczem czy pisaniem pamiętnika. Nie należy bać się proszenia o pomoc. W momencie odczuwania przygnębienia zbyt dużego, aby stawić mu czoło, dobrze jest odezwać się do bliskich czy umówić na konsultację u psychiatry lub psychologa.
O sposobach na zadbanie o siebie po stracie pupila przeczytasz w naszym artykule „Jak żyć po stracie zwierzęcia?”
Święta dostosowane do naszych potrzeb
W okresie żałoby mamy prawo odczuwać przytłoczenie i pewnego rodzaju niemoc. W tym samym momencie może towarzyszyć nam poczucie, że mimo tego powinniśmy przygotować się na święta tak, jak zawsze – dekorując dom, przyjmując gości, odwiedzając bliskich. Warto się temu przyjrzeć i zrezygnować z czynności wiążących się z wyczerpaniem, pozwalając jednocześnie na to, aby świąteczne przyjęcie przebiegało skromniej niż zazwyczaj. Prośba o pomoc w przygotowaniach do tego czasu nie jest oznaką słabości. Pewne czynności kojarzące się ze zwierzęciem, jak na przykład wspólne rozpakowywanie prezentów pod choinką, mogą zostać pominięte – ich praktykowanie może okazać się zbyt bolesne.
Rytuały świąteczne ku pamięci zwierzęcia
Święta bez pupila mogą wydawać się wybrakowane. Chociaż żaden z rytuałów nie ma na celu zastąpienia obecności zwierzęcia, praktykowanie ich w celu jego upamiętnienia może podtrzymać więź, którą z nim tworzyliśmy.
- Świeczka ku pamięci
Zapalenie świeczki dla upamiętnienia zwierzęcia może nastąpić przed świątecznym posiłkiem i trwać przez cały okres świąt. To symbol pamięci o jego obecności w naszym życiu.
- Wigilijna miseczka
Praktykując wigilijne tradycje związane z pozostawianiem dodatkowego nakrycia na stole możemy nałożyć symboliczny posiłek do kociej lub psiej miseczki.
- Kącik wspomnień
Stworzenie w domu miejsca ze zdjęciem pupila, jego ulubionym pluszakiem czy odciskiem łapy może przywoływać dobre wspomnienia i pomóc uczcić o nim pamięć.
- List do pupila
Świątecznym rytuałem może stać się pisanie listu skierowanego do zwierzęcia, w którym opiszemy nasze emocje i odczucia oraz to, za czym tęsknimy i za co jesteśmy wdzięczni. To dobry sposób na praktykowanie uważności i radzenie sobie ze skomplikowanymi stanami emocjonalnymi.
- Kolaże lub rysunki
Poza pisaniem listu, pielęgnowanie pamięci o pupilu może zostać wyrażone poprzez przygotowanie rysunku, kolażu czy stworzenie albumu ze zdjęciami. Do takiej aktywności można zachęcić również dzieci i stworzyć z niego rodzinny rytuał.
- Wsparcie innych zwierząt
W intencji ukochanego pupila można pomóc potrzebującym zwierzakom – wesprzeć pobliskie schronisko czy też pomóc innym opiekunom zwierząt w potrzebie.
Prawo do odczuwania radości
Nawet jeśli odczuwamy przygnębienie i tęsknotę związane z żałobą po stracie ukochanego zwierzaka, powinniśmy pamiętać o tym, że emocje bywają zmienne. To, że opłakujemy stratę, nie znaczy, że nie możemy się uśmiechnąć patrząc na zdjęcia psa lub kota albo nie powinniśmy okazywać radości podczas rozpakowywania prezentów. Odczuwanie emocji pozytywnych nie umniejsza przeżywaniu straty.
Jak wspierać innych po stracie zwierząt?
Wiedząc, że bliska osoby mierzy się z okresem żałoby po stracie pupila, warto wykazać się empatią i w odpowiedni sposób udzielić jej wsparcia. Przeżywanie żałoby po zwierzęciu może utrudniać to, że relacje ludzi ze zwierzętami bywają postrzegane społecznie jako mniej ważne niż relacje międzyludzkie. Na emocje związane ze stratą nie wpływa jednak gatunek a wiele innych czynników, takich jak poziom przywiązania czy długość życia zwierzęcia. Bardzo ważna jest akceptacja faktu, że druga osoba trwa w procesie żałoby i nieocenianie jej.
Osoba pogrążona w żałobie powinna czuć się przy nas swobodnie, mogąc płakać i mówić o swoich uczuciach bólu oraz niepokoju bez obawy oceniania i usłyszenia, że „musi wziąć się w garść”. Z czasem pogodzi się z sytuacją, ale najpierw będzie mieć potrzebę ją omówić i opłakać. Zamiast powiedzieć „Przestań płakać, to był tylko pies.” lepiej przyznać: „Przykro mi. Wiem, ile Maks dla Ciebie znaczył.”. O tym, jak formułować wspierające komunikaty przeczytasz w naszym artykule „Czego nie mówić osobie w żałobie?”.
Święta po stracie pupila powinny być czasem, w którym przyznajemy sobie prawo do przeżywania emocji związanych ze stratą i pozwalamy sobie na wspominanie tych, za którymi tęsknimy.
Bibliografia (dostęp z dnia 12.12.2025):
- materiały Akademii Esthima
- Adam Clark, Holiday Grief: 5 Steps for Getting Through the Loss of a Pet, Psychology Today, 8.12.2018, online: https://www.psychologytoday.com/us/blog/animal-attachment/201812/holiday-grief-5-steps-for-getting-through-the-loss-of-a-pet
___________________
Sprawdź: Moje zwierzę umarło, co dalej?
Sprawdź: Dlaczego strata zwierzęcia jest tak bolesna?
Sprawdź: Grupa wsparcia dla osób po stracie zwierzęcia “Łąki Wspomnień”
Sprawdź: Jak przetrwać święta, kiedy jesteśmy w żałobie po zwierzęciu?
